Black lives matter!

Foto Gemeente Utrecht – Black lives matterdemonstratie op het Jaarbeursplein

Ik kan er niet omheen. Ik wil er niet omheen. Het racisme zit ingebakken in jou en in mij. Als je een witte man in het welvarende deel van de wereld bent, heb je helaas vanuit je omgeving waardeoordelen meegekregen. Oordelen die niemand uit je sociale kring je heeft willen meegeven. Ook zij bezaten ze al. Dat maakt het zo moeilijk om er vanaf te komen.
In de afgelopen weken heeft de dood van George Floyd gezorgd voor een enorme opleving van de Black Lives Matter beweging. Ondanks afstandsbeperkingen door Corona laten velen terecht hun stem horen.

Een droom om voor te vechten

Ik denk terug aan die woorden van jaren voor mijn geboorte. Martin Luther King, die bij de mars op Washington spreekt over zijn droom dat voormalige slaafgemaakten en voormalige slavenhouders en hun nakomelingen eens samen zullen aanzitten aan grote tafels. Dat zij samen zullen eten. De droom uit de speech “I have a dream”, lijkt nog steeds ver weg. Nog steeds worden mensen slechter behandeld om hun huidskleur en zijn er mensen die dat nog normaal vinden ook. Er is nog veel te demonstreren, veel bewustzijn te creëren.

Het grootste gevecht zit niet in het verzet tegen het establishment. Natuurlijk wordt er in beleid veel te weinig rekening gehouden met mensen met een getinte huidskleur, wordt er etnisch geprofileerd en worden minderheden onderbelicht. Dat moet ook aangevochten worden en bevochten. Maar de wet zonder geest van de wet is een lege huls. Het grootste gevecht leeft in ons zelf elke dag en elk moment opnieuw.

Oordeel niet…

Het bewust en onbewust maken van onderscheid heeft te maken met het feit dat we de hele dag voortdurend in ons hoofd aan het oordelen zijn. Mensen die er zo en zo uitzien zijn slecht, mensen die dit of dat doen deugen niet. Meestal zijn de oordelen in minder herkenbare vorm: “zie je wel, al weer een donker iemand in Opsporing Verzocht” of “Dat accent van die vluchteling staat me niet aan, kan die geen normaal Nederlands spreken?”.
Oordelen kunnen ook over iemands geaardheid, iemands vrouwzijn of iemands voorkomen gaan. Veel te snel hebben we de wereld ingedeeld naar onze smaak. De wereld wordt pas racismevrij als we dat durven loslaten. Als we zien dat niemand slechter is dan wijzelf. Hun daden kunnen dat zijn, mensen zijn als mens gelijk aan onszelf.

Wat nou als ikzelf

Om je dit bewust te worden moet je nadenken bij wat je zegt. En als je dan doorhebt dat je eigenlijk een opmerking met een oordeel wilt maken, is het goed om je steeds af te vragen: wat nou als ikzelf nu een donkere huidskleur had en mensen maakten deze opmerking of stelden mij achter. Wat nou als ik zelf een vrouw zou zijn en ik hoorde mijn eigen seksistische opmerking. Wat nou als…
En nadat je jezelf die vraag hardop hebt gesteld, ben je een minuut stil. Je laat de vraag op jezelf inwerken. Je zult meer tot rust komen. Jij eigen woorden komen binnen in je eigen hart. Pas dan kun je jouw levensstijl aanpassen. Dan komt je woordgebruik in een goede stroom.

Omkeren ten positieve

Racisme is een bulk van onderbuikgevoelens. Naast onwetendheid en nonchalance maken onderbuikgevoelens over negatieve dingen dat racisme naar boven kan komen. Als mensen negativiteit moeten adresseren zoeken ze een zondebok. Een rol die eeuwenlang is neergelegd bij de donkere medemens. Eeuwenlang zaten die toch geknecht als slaven vast.
Behalve nadenken over wat je zegt en doet, moeten we, moet ik nog meer met mezelf aan de slag. De onderbuikgevoelens die ik wil projecteren en wil afreageren, moet ik doorvoelen en analyseren. Angst voor het onbekende, verdriet om hoe het in een samenleving gaat of boosheid op wat dan ook, het komt allemaal ergens vandaan. Mensen kwetsen is dan geen oplossing. Dát is vluchtgedrag.
We kunnen onze negatieve oordelen en daarmee gepaard gaande energie veel beter gebruiken om te werken aan inclusieve oplossingen. Hoe kunnen we iedereen tot hun recht laten komen?

Protesten zijn een begin

Het is prachtig dat over de hele wereld protesten zijn tegen het geïnstitutionaliseerd racisme. Maar bij dat protest begint het. Na het laten horen van onze stem en het laten zien van onze aanwezigheid, moeten we in onze buurt, onze kerk, onze stad, onze school en onze politiek ook laten zien dat we iets tegen racisme willen doen.
Waar gaan onze liederen en gebeden van een verwrongen wereldbeeld uit? Moeten onze schoolboeken aangepast of concreet, wanneer zeggen we er wat van als mensen onheus bejegend worden om huidskleur of om het even wat. Protest is het begin van een eigen actie. De actie om aan de wereld te laten zien dat iedereen gelijk is. Juist als we daarbij zelf een stapje terug moeten doen.