De kerk die skypet

Dit artikel verscheen ook in de lustrumbundel van het Theologisch-Litterarisch Studentengezelschap “Excelsior Deo Iuvante” ter gelegenheid van hun 28e lustrum in 2011

Een dispuut dat zich buigt over de rol van de kerk in de samenleving is een sterk realistisch dispuut, dat oude traditie wil laten rijmen op de mensen van nu. Het onderwerp van dit lustrum geeft aan dat Excelsior midden in de wereld van theologie, kerk en samenleving staat. Dat maakt het boeiend om het thema wat nader te gaan bekijken.

Individualisme?

Allereerst is daar de individualiserende samenleving. Het is een term waar ik mijn vraagtekens bij zet. In de jaren negentig van de vorige eeuw was “individualisme” het sleutelwoord binnen de kerkopbouw. Men dacht in concepten van herbergen om aan te geven dat iedereen zijn eigen zaken bij de kerk moest zoeken en vinden. Er was definitief geen sprake meer van collectiviteit, ieder koos zijn eigen pad en zijn eigen kerk. In de jaren nul van deze eeuw dreunde de term hard door en iedereen probeerde zijn kerk levendig te houden door zich op het individu te richten.

 De samenleving is tegenwoordig dynamischer dan ooit. Wat tien jaar geleden het toverwoord was, is inmiddels verleden tijd. Individualisme is er zeker nog wel, echter niemand staat meer los van elkaar. Het gevoel om groepen op te zoeken wordt steeds groter. Je keuzes alleen maken is uit de tijd. Je wint informatie in bij familie en vrienden, maar het liefst ook via internet. Hyves, Facebook, Twitter, de mensheid in het westen is steeds meer toegesneden op de moderne social media. Populair gezegd is de samenleving langzaam aan het overstappen naar web 2.0.

Kerk?

De positie van de kerk in de samenleving is de laatste decennia aan het schuiven. Anders dan in de tijd van de verzuiling moeten kerken zich tegenwoordig gezag verwerven. Bovendien laten mensen zich niet meer gezeggen. De kerk moet iets te vertellen hebben, een goed verhaal. Het is goed om eerst even te kijken naar wat de kerk is, voordat we die kerk in de samenleving plaatsen.

Abraham Kuyper hield meerdere begrippen van kerk aan. Aan de ene kant is kerk het instituut, het kerkgenootschap dus. Aan de andere kant is er de kerk als een samenleving van mensen die samen Christus volgen. Dat is volgens hem de echte kerk. Een huisgezin is volgens hem dan ook de kleinste vorm van een kerk.

In de belijdenissen wordt gesproken over de kerk die er in feite altijd al was. De kerk als aanwezige in de schepping, een gemeenschap van mensen die bij God wil horen. In een enkele kerkdienst hoor je dit nog wel eens terug als de kerk van alle tijden en plaatsen.

Ik denk dat het goed is om ons bewust te zijn dat “kerk” een moeilijk begrip is. We zijn vaak geneigd om te denken aan de instituten als de: PKN, de Rooms-Katholieke Kerk. Daarmee verliezen we uit het oog hoe de kerk begonnen is: een gemeenschap rond het evangelie. Die notie van gemeenschap zorgt dat we de kerk kunnen zien als dynamisch. Ik hoor bij de kerk, of die zich nu hier ten lande of ver overzees bevindt. Of de kerk nu een priester, een dominee als voorganger heeft, of dat men een viering heeft zonder voorgangers, alle deelnemers zijn mijn medebroeders en zusters in Christus.

De kerk in de web 2.0-tijd.

De kerk als gemeenschap, die zich overal ter wereld bevindt is een ideale notie om op verder te bouwen in de tijd van internet en glasvezelkabel. We zijn niet alleen. Overal ter wereld zijn medegelovigen aanwezig. Bij kerkgenootschappen is de ontwikkeling al wel zover dat je zichtbaar moet zijn op internet, en elke lokale kerk heeft dan ook zijn eigen website. Dat geldt voor ons eigen westen, maar ook elders is dat de trend aan het worden. Zo heeft de Beijing Church of Christ een website en in diverse Afrikaanse landen zijn Amerikaanse zendingsbewegingen zo aardig geweest om de lokale kerken van een website te voorzien.

De kerk is zichtbaar. Tenminste, dat denken de mensen die uit het instituut komen en gewend zijn aan de ouderwetse kerkbladen en boeken. Wanneer je bij Google intypt: “wie is God?” komen de EO, Selexyz-boekhandels en het katholieke Isidorusweb te voorschijn bij de eerste tien resultaten, de eerste echte kerk vinden we als 17e zoekresultaat: De Jehova’s getuigen.

Stel je voor dat je als zoekend iemand zoekt naar God, dan zou je als kerk toch hopen hoger in de zoekresultaten te staan.

Bij de zoekactie “zin geven aan je leven” scoren de kerken hoger. De protestantse gemeente in Zevenaar staat zowaar op de eerste pagina van Google. Ze wordt omgeven door de boeddhistische omroep, positief atheïsme en een aantal sites waarvan de spirituele levensbeschouwelijke achtergrond onduidelijk blijft.

Wat ik met deze twee voorbeelden wil aangeven is dat de kerk zich door technische zaken meer zichtbaar moet maken. Gelukkig is het voor mensen die iets beter thuis zijn in het christelijke wereldje makkelijk om zichzelf te voorzien van een kerkdienst (kerkomroep.nl is inmiddels overal ingeburgerd) of via twitter de catechismus te lezen (www.twitter.com/twittechismus). Daarnaast waren in september 2010 de eerste twitterkerkdiensten in ons land. Men kon digitaal input geven aan de dienst.

Ik zie een toekomst voor me waarbij via Skype of andere vergaderopties de eerste echte digitale kerkdiensten zijn. Live samen zingen, samen koffiedrinken, terwijl je dat doet achter je eigen pc.

Een gemeenschap kan gemeenschap zijn over de hele wereld, en tegelijkertijd zullen leden van de christelijke gemeenschap elkaar in de eigen stad gaan opzoeken. Bijbelstudie in een chatbox, terwijl ik mijn eigen theologische boekenkast raadpleeg. Daarna de computer afsluiten en gewoon gezellig in de kroeg na babbelen. (Natuurlijk heeft iedereen dan voor de spoedeisende vragen de bijbel op zijn I-pod staan.)

Kortom er zijn mogelijkheden genoeg om alle moderne media aan te wenden. Een social netwerk biedt kansen om de banden met gelovigen overal ter wereld aan te halen. Er is slechts een taalbarrière te slechten, maar ach hoe staat dat ook alweer in dat lied?

“Samen in de naam van Jezus heffen wij een loflied aan, want de Geest spreekt alle talen, en doet ons elkaar verstaan!”

Eén reactie

  1. Pingback: Stadssynode zoekt verbinding - Met Hem op weg gaan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.